Fotoğrafın Kronolojik Tarihçesi

M.Ö. 5.yy da Arap bilgini El Hasan bir yüzüne çok küçük bir delik delinmiş karanlık kutuda delik karşısına gelen yüzeyde gerçek bir görüntü oluştuğunu (bugün bu araca Stenopé adı verilmektedir) ve bu araçla güneş ve ayı izlemenin mümkün olduğunu söylüyordu. Yine aynı yüzyılda Aristoteles bu olanaktan bahsediyordu.

M.S. 13. yy da Albertle Grand gümüş nitratı buldu.

M.S. 15.yy da Leonardo Da Vinci Stenopé dan en geniş şekilde yararlandığını notlarından anlıyoruz. Resmi gözün gördüğüne en yakın biçimde saptamak için bu araçtan faydalanıyordu

M.S. 16. yy da Georges Fabricus gümüş klorürü buldu

M.S. 16. yy da Jerome Cardan Stenopé önüne ince kenarlı bir mercek yerleştirerek daha nitelikli bir görüntü elde etti. yine aynı yüzyılda Daniel Barbaro merceğin arkasına ilkel bir diyafram yerleştirerek görüntüyü netlik açısından daha da geliştirdi.

1807-İngiliz William Walloston “Camera Lucida” yı yapar.

1826-Nicephore Niepcé evinin penceresinden çektiği görüntü saklanabilmiş ilk fotoğraf görüntüsüdür.

1839-Daguerreotype ‘ın ( Gümüş kaplanmış bakır levhanın ışık ile teması sonucu bakır levha üzerinde görüntü oluşması ) icadı duyurulur.1839 yılı aynı zamanda fotoğrafın icat edildiği tarih olarak da kabul edilir. Daguerre kendi adını verdiği yöntem üzerine 1833 yılından beri çalışmaktadır ve ilk Daguerreotype’ ı 1837 yılında yapmıştır. Aynı yıl içinde ( 1839 ) İngiliz William Henry Fox Talbot’ ın Collotype yönteminin icadı da duyurulur.

1839-Daguerre, Fransız hükümetini daguerreotype tekniğinin detaylarını açığa vurmasından hemen sonra yöntemini yaygınlaşması için bir kılavuz hazırlamıştır.

1839-yıl’ın Ekim ayında, Fransız ressam Horace Vernet (1789-1893), yeğeni Charles Marie Bouton ve Daguerreotypist Goupil Fesquet (1806-1893), Marsilya limanından yola çıkarak dünyadaki ilk fotografik geziye başladılar.

1840-Pozlama süresi yarım dakikaya inmişti. Bu da çıplak modellerin rahat poz vermesini sağlayarak,  daguerreotype kullananlara bir ressam kadar rahat fotoğraflamayı sağlamıştı.

1842-Fransız asıllı Kompa’nın 1842 yılında İstanbul’a geldiği ve Beyoğlu Belvü’de çalıştığı, Ceride-i Havadis gazetesinin 16 Temmuz 1842 (8 Cemazıyelahır 1258) Cumartesi günü 95. sayısında duyuruldu.

1844-İlk fotoğraf albümü Henry Fox Talbot tarafından basılır. Albümün adı “The Pencil of Nature ” ( Doğanın Kalemi ) .

1845-İlk photomicrographs’lar (daguerreotype makinenin mikroskopla birleştirilerek ) yayımlandı. Bu kurbağa kan hücresinin büyütülmüş bir fotoğrafıydı.

1846-İslam mimarisi üzerine araştırmalar yapan Joseph Philbert Girault de Prangey (1804-1892), Ortadoğu’da 1842-1845 yılları arasında 1000’in üzerinde Daguerreotype çekti. Bunlardan yapılan illüstrasyonlar 1846’da Paris’te “Monuments Arabes d’Egypte de Syrie, et d’Asie-Mineure Dessines et Mesures de 1842 a 1845” adı ile basıldı.

1846-Karl Zeiss kendi adını verdiği mercek fabrikasını kurar.

1846-İlk tıbbi fotoğrafın örneği, Bostonlu W.T.G. Morton tarafından çekilen, ilk acısız ameliyattan sonra dinlenme anının fotoğrafıydı. Bu ameliyatta ilk defa sülfürik eter anestetik olarak kullanılmıştı

1847-“The Photografic Club” adı altında Londra’ da fotoğraf kulübü kurulur.

1850-Blanquart Eduard ilk “Albümin ” kâğıdını yapar.

1851-Scot Archer ” Wet Collodian ” yöntemini uygulamaya başlar. Bu yöntem pozlama süresini dakikalardan saniyelere indirir.

1851-İlk fotoğraf derneği “Heliografi” Pariste kuruldu. Kurucuları arasında, Bucguerel, Delacroiu, Le Secg, Merhal, Le Gray, Bayard, gibi bilginler, aristokratlar, ressamlar ve fotoğrafçılar vardı.

1852-Ernest de Caranza, 1852’de İstanbul’a geldi ve Anadolu yarımadasını gezerek pek çok Calotype çekti. Bunlardan 55 adedi ile hazırladığı albümü Sultan Abdülmecid’e ( Saltanatı: 1839-1861) takdim ederek, “Sultan Fotoğrafçısı” unvanını almayı başardı.

1852-İlk fotoğraf sergisi Londra’da açılır. “Society of Art ”  topluluğu 779 fotoğrafı sergiler.

1853-Luesengeng ilk agrandizörü yapar.

1853-G.N. Barnart’ın New York Oswego’daki yanan imalathaneler fotoğrafı, ilk felaket fotoğrafı örneklerinden bir tanesidir. Daha sonra ateşin görüntülerini birçok reklam fotoğrafında kullanmıştır.

1855-Roger Fenton Kırım savaşının fotoğraflarını çeker.

1857-Pascal Sabah Pera’ da ki ilk fotoğraf stüdyosunu açar. ( 1858  ) yılında da Abdullah Biraderler Beyazıt’ta kendi stüdyolarını açar

1859-Nadar kendi yaptığı balondan çektiği fotoğraflar ile ilk lisanslı hava fotoğrafçısı unvanını alır.(1861 yılında da Paris’te yapay ışıkla ilk yeraltı fotoğrafını çeker.)

1860-Charles Negre, Vincennes akıl hastanesi üzerine bir foto ropörtaj gerçekleştirir

1861-Oliver Wendel Holmes “Streoscope” cihazını icat eder. Bu makinalar ile çekilen Stereo kartlar 1890′ lara kadar moda olur.

1866-Alexander Gardner Amerika iç savaşının fotoğraflarından oluşan ” Savaşın Fotoğraf Kitabı ” isimli fotoğraf albümünü yayımlar.

1872-Henry Beufary Avustralya’daki altına hücumu belgeleyen fotoğraflar çeker

1877-John Thomson, “Street Life in London”  ( Londra’da sokak yaşamı ) isimli kitabını yayınlar

1877-Eduard Muybridge hareketin görüntülenmesini sağlayan ve sinemanın da temelini oluşturan ” Kinetescope ” cihazını icat eder. ( Muybridge ilk hareket fotoğrafını 1872 yılında elde etmiştir. )

1878-Leon Warrenke ” sensitometre ” cihazını icat eder.

1878-İlk ” kuru jelâtin ” levha yapılır.

1879-Karl Klic ilk foto gravürü yapar.

1886-“Journal Illustre” Paul Nadar tarafından çekilen ve babası Felix Nadar’ın bilgin Cherzuél ile yaptığı konuşmayı saptayan bir dizi fotoğraf basıyordu bu basında yayınlanan ilk fotoğraflı ropörtaj idi.

1888-Eastman Kodak 100 pozluk ilk Kodak roll filmini üretir. Bu olay pozlama ile geliştirme ve baskı işlemlerinin ayrılmasında önemli rol oynar ve fotoğrafa ilginin artmasında etkili olur.

1890-Fotoğraflar reklam afişlerinde resimlerin yerini almaya başladı

1890-İlk teleobjektif yapılır.

1892-Aralarında Robert Demachacy, Frank Eugene ve F.H.Evans’ ın da bulunduğu 15 “Pictoryalist” fotoğrafçı Londra’ da “Linked Ring Brotherhood” isimli grubu kurar. (Grup 1909 yılında dağılır.)

1902-“Linked Ring” ‘in kardeş kulübü “Photo Scession” Alfred Stieglitz, Edward Steichen ve Clarance White tarafından New York  ‘ta kurulur.

1903-Alfred Stieglitz “Camera Work” dergisini yayımlamaya başlar ve iki yıl sonra da New York’ ta “Galeri 291” ‘i açar.

1903-Fotoğraflı ilk günlük gazete “Daily Mirror” Londra ‘da yayımlanmaya başlanır.

1904-İlk renkli işlem gerçekleştirilir. (İlk renkli film piyasaya 1935 yılında sürülür)

1907-Tamamen fotoğraflardan oluşan ilk dergi olan “Daily Mail”  Londra’da yayımlanmaya başlanır.

1908-Lewis Hine’nın ABD de “Ulusal Çocuk Emeği Komitesi” adına çektiği fotoğraflar yayınlanınca 35 eyalette 14 yaşından küçük çocukların çalıştırılması yasaklandı ve16 yaşından küçük çocuklar içinde 8 saatlik işgünü uygulaması getiren yasalar yürürlüğe kondu

1917-Nikon firması kuruldu.

1918-Man Ray, ilk kez fotoğraf makinesi kullanmadan ışık ile fotoğraf kâğıdı üzerinde görüntü oluşturur. (Fotogram)

1919-Bauhaus akımı Almanya’da başlar.

1924-İlk Leica makine üretilir. ( 1924 – 1936 yılları arasında 180.000 Leica üretilir ve satılır.) 35 mm makinanın hızlı ve sürekli çekime olanak veren yapısı fotojurnalizmin dönüm noktası olur.

1928-İlk Rolleiflex çift mercekli refleks ( TLR ) makine üretilir. Kodak sinema için 16 mm ilk renkli filmi üretir.

1932-F-64 grubu Ansel Adams, Edward Weston, Imogen Cunningham, Willard Van Duke, Henry Swift, Sonya Noskaviok, John Paul Edwards tarafından kurulur.

1934-“Fujifilm” kurulur.

1935-Amerika’ da FSA ( Çiftlik Güvenliği Kurulu ) kırsal kesim insanının yaşamının fotoğraflanması projesini başlatır. ( Projenin en önemli fotoğrafçıları arasında Dorathe Lange, Walker Evans,  Russel Lee ve Ben Shahn vardır.)

1935-İlk Tek Mercekli Reflex ( SLR ) makina Almanya’da yapılır.

1936-” Life ” dergisinin ilk sayısı yayımlanır. ( Dergi Henry  Luce’in sahip olduğu Time Inc. Tarafından haftalık olarak çıkarılır. )

1936-Kodak ilk diapozitif filmi ( Kodakchrome ) üretir. (Filmin  seri üretimine ise 1942 yılında geçilir. )

1937-Lowires kardeşler “Look” dergisini çıkarırlar

1937-Canon kuruldu.

1938-İngiltere’ de ” Picture Post ” dergisi yayımlanmaya başlanır.  Aynı yıl fuji film de kamera ve objektif üretimine de geçer.

1941-“Let Us Now Praise Famous Man” sergisi New York’ ta açılır.  (Walker Ewans)

1942-“Pulitzer Ödülleri”, fotoğraf alanında da verilmeye başlanır. Aynı yıl, Wegee ” Naked City ” ( Çıplak Şehir ) sergisini Paris’ te açar.

1947-Henry Cartier Bresson, Robert Capa, David Seymour, George Rodger Paris’te “Magnum” fotoğraf ajansını kurar

1947-Pozitif görüntü üreten ilk Polaroid fotoğraf makinası Amerikan fizikçi Edwing H. Land tarafından yapılır ve aynı yıl piyasaya sürülür.

1950-Şinasi Barutçu uzun süre başkanlığını yaptığı “Türkiye Amatör Foto Kulübü” – TAFK’ı ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı “Öğretici Filmler Merkezi”ni kurdu.

1952-Minor White, ” Aperture ” dergisini New York’ ta yayımlamaya başlar.

1955-“World Press Photo” kurulur. Aynı yıl “Family of Man ” sergisi de açılır. ( Steichen, Lange, Bilbao,…)

1955- Adana’da Türkiye’deki ilk renkli fotoğraf sergisi Şinasi Barutçu tarafında açıldı.

1958-Şinasi Barutçunun başkanlığını yaptığı Türkiye Amatör Foto Kulübü (TAFK) FIAP “Fédération Internationale de l’Art Photographique” üyesi oldu.

1959-Nikon F’ in tanıtımı yapılır.

1959-Bu yıl, Nurettin Erkılıç önderliğinde,   Celalettin Yavsi Ebusuudoglu, Turgut Ekin, Kemal Kozar, Hulki Öğreten, Şinasi Özaltay, Reşat Askın tarafından “Erenköy Amatör Fotoğraf Kulübü” adıyla İstanbul da  ilk kulüp kuruldu. Kulüp 1962 yılında etkinliklerini yaygınlaştırmak amacıyla adını “İstanbul Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği” kısaca “İFSAK” olarak değiştirdi

1960-“Erenköy Amatör Fotoğraf Kulübü” ilk fotoğraf sergisini Galatasaray Lisesi’nde açtı

1966-Uluslararası Fotoğraf Merkezi New York’ ta, Ulusal Fotoğraf ve Film Müzesi Bradford’ da
( İngiltere ) açılır.

1969-Sipa Press, Gökşin Sipahioğlu tarafından Paris’ te kurulur.

1971-C-41 film banyosu piyasaya sürülür.

1982-İlk dijital fotoğraf makinesi Japon Sony firması tarafından üretilir.

1985-Minolta firması ilk kez “autofocus” sistemi satışa sunar.

1990-Kodak dijital işleme ve saklanmayı sağlayan ilk Photo-CD’ yi piyasaya sürer. Aynı yıl Adobe Photoshop 1,0, Macintosh bilgisayarlarda kullanılabilecek şekilde piyasaya sürülür.

1996-Kodak bir konsorsiyum tarafından geliştirilen APS’ yi dünyaya tanıtır. Bu sistem fotoğraf geliştirmeyi kolaylaştırırken, yeni saklama ve index baskı yöntemlerini de başlatır.

Derleyen: Tufan Dinarlı

Kaynakça:
Yeni fotoğraf dergisi Haziran 1979 sayı 33
A Concise History of Photography; Ian Jeffery, 1981
The Photograph; Graham Clarke, Oxford University Press, 1997
Yaşamın Aynası Fotoğraf; Mehmet Ünal, Gendaş Yayınları, 1999
A New History of Photography; Michel Frizot, Könneman, 1998